سایپا و ایران خودرو در کانون توجه

سایپا و ایران خودرو

در این مطلب نکات مهم و اطلاعات مرتبط با این موضوع را مرور می‌کنیم.

روزانه ۱۰۰میلیارد تومان ضرر برای مردم

صنعت خودروسازی ایران که زمانی نماد توسعه صنعتی بود، امروز به یکی از بزرگ‌ترین عوامل زیان، بدهی و تورم در اقتصاد کشور تبدیل شده است.
دو شرکت اصلی، ایران‌خودرو و سایپا، تا پایان سال ۱۴۰۳ مجموعاً بیش از ۲۶۵ هزار میلیارد تومان زیان انباشته داشتند و این رقم در نیمه نخست ۱۴۰۴ از ۲۸۰ هزار میلیارد تومان فراتر رفت.

بدهی‌های جاری این دو شرکت حدود ۴۵۰ هزار میلیارد تومان و بدهی‌های معوق به زنجیره تأمین نزدیک به ۱۱۰ هزار میلیارد تومان است؛ در مجموع بیش از ۵۶۰ هزار میلیارد تومان بار مالی بر دوش این صنعت گذاشته‌اند.

طبق گزارش‌های رسمی، زیان روزانه آن‌ها به‌طور میانگین حدود ۱۰۰ میلیارد تومان و زیان ساعتی نزدیک به ۴ میلیارد تومان است.
در برخی دوره‌های بحرانی، زیان ساعتی ایران‌خودرو تا ۱۰ میلیارد تومان نیز افزایش یافته است.
این زیان‌ها از محل بودجه عمومی و منابع بانکی جبران می‌شود و سالانه حدود ۱.۵ تا ۲ درصد تولید ناخالص داخلی (GDP) کشور را مصرف می‌کند،

در حالی‌که سهم واقعی صنعت خودرو در اقتصاد کمتر از ۰.۴ درصد GDP است.
به بیان دیگر، این صنعت حدود پنج برابر بیش از ارزش افزوده خود از منابع ملی هزینه می‌گیرد.

برآورد مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد همین حمایت‌های پنهان و تزریق نقدینگی باعث افزایش ۱ تا ۱.۵ واحد درصدی تورم سالانه می‌شود.

دلایل اصلی این زیان‌ها شامل قیمت‌گذاری دستوری، بهره‌وری پایین، هزینه‌های غیرمولد، و مدیریت ناکارآمد است.

در مقایسه با کشورهای منطقه، خودروسازان ترکیه و چین حاشیه سود ۵ تا ۱۰ درصدی دارند، اما ایران‌خودرو و سایپا به ترتیب با منفی ۲۳ و منفی ۳۱ درصد زیان‌ده هستند.

با وجود این عملکرد ضعیف، حدود ۷۰۰ هزار نفر به‌طور مستقیم و غیرمستقیم از این صنعت ارتزاق می‌کنند و تعطیلی آن می‌تواند بحران اشتغال و رکود زنجیره تأمین را در پی داشته باشد.با این حال، اگر دولت تصمیم بگیرد کارخانه‌ها را متوقف و به‌جای آن مستقیماً حقوق این ۷۰۰ هزار نفر را پرداخت کند،

با فرض میانگین حقوق ماهانه ۲۰ میلیون تومان، هزینه سالانه آن حدود ۱۶۸ هزار میلیارد تومان خواهد شد؛ یعنی بسیار کمتر از زیان سالانه فعلی که بیش از ۲۸۰ هزار میلیارد تومان است.

اما در این میان، مردم رنج‌دیده چه گناهی دارند که باید بهای سوء‌مدیریت، انحصار و تصمیم‌های غلط را با تورم و گرانی بپردازند؟

چرا همیشه بار سنگین ناکارآمدی بر دوش مردمی است که هیچ نقشی در آن ندارند، اما هر روز باید هزینه‌اش را از سفره خالی‌شان بدهند؟

منابع:
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی – گزارش تحلیل عملکرد مالی خودروسازان، ۱۴۰۳.
صورت‌های مالی حسابرسی‌شده ایران‌خودرو و سایپا (سامانه کدال)، تا پایان سال ۱۴۰۳.
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
گزارش فصلی تورم و تولید ناخالص داخلی، تابستان ۱۴۰۴.
سازمان بازرسی کل کشور
گزارش ویژه صنعت خودروسازی، ۱۴۰۳